विराटनगर । बैंकिङ प्रणालीमार्फत भएको अस्वाभाविक रूपमा ठूलो रकमको कारोबारमाथि अनुसन्धान गर्दा एक अर्ब ५७ करोड ६४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम हुण्डी कारोबारमा प्रयोग भएको प्रारम्भिक निष्कर्षसहित सुनसरी प्रहरीले विराटनगरका दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ।
पक्राउ पर्नेमा विराटनगर महानगरपालिका–१५ रानीका ५६ वर्षीय शम्भुप्रसाद साह र विराटनगर–१७ का ३५ वर्षीय सुरजप्रसाद साह रहेका छन्। उनीहरूलाई बिहीबार सुनसरी जिल्ला अदालतबाट पक्राउ पुर्जी लिएर विराटनगरबाटै नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ।
सुनसरी प्रहरीका सूचना अधिकारी डीएसपी चन्द्रबहादुर खड्काका अनुसार हुण्डी कारोबार भइरहेको विशेष सूचना प्राप्त भएपछि केही व्यक्तिको बैंकिङ कारोबारमाथि निगरानी थालिएको थियो। त्यस क्रममा व्यक्तिगत तथा विभिन्न फर्मका नाममा रहेका बैंक खाताबाट ठूलो परिमाणमा रकम जम्मा तथा स्थानान्तरण भइरहेको भेटिएपछि प्रहरीले कारोबारको विस्तृत विश्लेषण अघि बढाएको थियो।
प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार हालसम्म १ अर्ब ५७ करोड ६४ लाख ३९ हजार ३४० रुपैयाँ ८१ पैसा बराबरको रकम हुण्डी कारोबारमा प्रयोग भएको देखिएको छ। विभिन्न बैंक खातामा रकम जम्मा हुने र केही समयपछि अन्य खातामा पठाइने क्रम, कारोबारको प्रकृति तथा सम्बन्धित व्यक्तिहरूबीचको सम्पर्कलाई प्रहरीले अनुसन्धानको आधार बनाएको छ।
व्यक्तिगत खातादेखि फर्मका खातासम्म, कारोबारको जालो कता ?
प्रहरीको अनुसन्धानले ठूलो रकम एउटै खाताबाट मात्र नभई विभिन्न व्यक्ति तथा फर्मका नाममा रहेका खातामार्फत कारोबार भएको देखाएको छ। यसले हुण्डी कारोबारका लागि बैंकिङ प्रणालीलाई माध्यम बनाइएको हुनसक्ने आशंका जन्माएको छ।
तर बैंक खातामा ठूलो रकमको कारोबार देखिनु मात्रै हुण्डी वा अन्य आपराधिक कसुर प्रमाणित हुने आधार भने होइन। रकमको वास्तविक स्रोत, कारोबारको उद्देश्य, रकम कसलाई र किन पठाइएको हो तथा सम्बन्धित व्यक्तिको भूमिकाजस्ता विषय प्रमाणित हुन बाँकी छन्।
प्रहरीले अहिले यही पक्षमा अनुसन्धान केन्द्रित गरेको छ। कारोबारमा संलग्न अन्य व्यक्ति, प्रयोग भएका बैंक खाता, रकमको स्रोत र अन्तिम गन्तव्य पहिचान गर्ने प्रयास भइरहेको डीएसपी खड्काले बताएका छन्।
हुण्डीबाट सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्म अनुसन्धान
पक्राउ परेका साहद्वयलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीमा राखिएको छ। उनीहरूमाथि मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ अन्तर्गत हुण्डीसम्बन्धी कारोबार, संगठित अपराध निवारण ऐन, २०७० तथा सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउन्डरिङ) निवारण ऐन, २०६४ अन्तर्गत अनुसन्धान अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
एक अर्बभन्दा बढी रकम जोडिएको यो प्रकरणले पूर्वी नेपालको बैंकिङ कारोबारमा अवैध वित्तीय गतिविधिको सम्भावित सञ्जालबारे पनि प्रश्न उठाएको छ। विशेषगरी सीमा क्षेत्रसँग जोडिएको विराटनगरमा वैध व्यापारिक कारोबारको आवरणमा अवैध रकम स्थानान्तरण भइरहेको भए त्यसको प्रभाव वित्तीय प्रणालीदेखि राजस्व र आर्थिक सुरक्षासम्म पर्न सक्ने भएकाले अनुसन्धानको दायरा महत्वपूर्ण बनेको छ।
तर प्रहरीले अनुसन्धानकै चरणमा रहेको विषयलाई अन्तिम निष्कर्षका रूपमा नलिन आग्रह गरेको छ। रकमको स्रोत, गन्तव्य र कारोबारको वास्तविक प्रकृति खुलेपछि मात्रै आरोपितको कानुनी संलग्नता स्पष्ट हुनेछ। अहिलेको एक अर्ब ५७ करोडको आँकडा प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट देखिएको कारोबार रकम हो, अदालतबाट कसुर प्रमाणित भइसकेको अवस्था होइन।
