बसन्त कुवर
काठमाडौं । मेरो नजर र मुल्यॉड्कनमा आइजीपी अच्युतकृष्ण खरेल साबको नेत्रीत्व काल, पुर्ण तया असफल मात्र होइन नेपाल प्रहरी संगठनको आइजीपी हुने क्याडरीडं, गुट , शसस्त्र बीद्रोहमा प्रहरीको असफलता , प्रहरीको हाताहात ,र शुसासनका हीसाबले इतीहासकै घातक र क्षती युक्त समए थीयो ।त्यो कालमा तल्ला अफीसर हरु संग ४० लाख उठाइएका कुरा त वॉहाका कीताबमा नै छन् जस् बाट सुसासनको अबस्था सजीलै अनुमान गर्न सकीन्छ ।
वॉहाले आइजीपी पदमा रहेर ब्यक्तीगत रुपमा धन मान आडम्बर सुख सएल कती बटुल्नु भयो ?कुन्नी त्यो चॉही मलाइ थाहा भएन तर म जस्ता वॉहाका मातहतमा काम गर्ने हरुले माथीतार फर्केर हैर्दा वॉहॉका काल संगठनका लागी क्षतीयुक्त , अन्याएपुर्ण, तानासाही र अब्यबसाइक नै देंखें। ।
वॉहाकै कारणे श्याम भक्त थापा र ओम बीक्रम राणा साब जस्ता असक्षम अफीसर हरुको हाथमा फौजको बागडोर पुगेको हो भन्ने मेरो ठहर छ ।म अबकास भए पछी पनी प्रहरी प्रमुख हुनेमा खरेल साबको ब्रीत्त बीतासको कु प्रभाब हरु बीद्धमान थीए भनी नया पुस्ताका अफीसर हरुले मलाइ सुनाउनु हुन्छ ।तर म यकीन साथ लेख्दीन। भन्दीन। कीनकी मैले आफ्ना ऑखाले देखीन ।आफ्नै ऑखाले नदेखेको कुरा म लेख्दा पनी लेख्दीन ।
खरेल साबको सबल पक्ष यो थीयो की वॉहा गुट बनाएर आफ्ना पक्षमा लबीडंग गर्न सक्ने वा हीटलरले झै प्रोपोगाण्डा गर्न सक्ने हुनु हुन्थ्यो ,तर वॉहा ब्यबसाइक र बीबेकशील हुनु हुन्थेन।कसैका बुद्धीमा चल्नु हुन्थ्यो र चाटुककारका कुरा सुनेर आफ्ना धारणा बनाउनु हुन्थ्यो ।वॉहाले मलाइ ध्रुब प्रधानको मानीस भनी खुब पेल्नु हुन्थ्यो र म पनी जॉहा मौका मील्यो की खुलेर वॉहाका कुरा काट्दथे।वॉहाका तारीफ गर्नु पर्ने म संग कुनै ब्यक्तीगत वा ब्यबसाइक बीषए र कारण हरु पनी थीएन ।हामी एक आर्काका शुभचीन्तक पनी थीएनौ ।
म वॉहाको काल भरी मावोबादी र अनकन्टार जंगल वा नचाहेको ठॉउमा बस्न र नचाहेको काम गर्न बाध्य थीएं।यही सीलसीलामा म सुर्खेत पुगेको थींएं।एसपी हरु बस्ने त्यतीबेला सुर्खेत एक प्रमुख युद्ध स्थल थीयो ।प्राए मावोबादी युद्ध स्थलमा त्यस बेला खरेल साब एण्ड कंपनीले अर्को गुट को भन्ने वा रीस उठेका हरु लाइ खटाएका थीए जुन बील्कुल गलत नीती थीयो ।त्यो ससस्त्र युद्धमा खाली इन्टलीजेन्ट र बहादुर अफीसर र कर्मचारी हरु मात्र खटाउनु पर्दथ्यो कानकी त्यो युद्धले जीतेमा देसको सासन ब्यबस्थानै परीबर्तन र अस्थीर हुने वाला थीयो ।
मलाइ वॉहाको यो नीती मन परेको थीएन र मैले आफ्नो भंडास पोख्ने मैका पॉएं नेपालगंजको प्रहरी अफीसर हरुको क्षत्रीए सम्मेलनमा ।ग्रीह मंन्त्री , सचीब , अन्य सुरक्षा प्रमुख को साथमा स्वएम खरेल साब रहनु भएको त्यस मीटीडंगमा मैले दर्जनौ सीडीवो र सुरक्षा प्रमुख सामु मंन्त्री गोबीन्द राज जोशी लाइ संबोधन गर्दै भने “ मंन्त्री ज्यु, कुनै घरमा कुकुरका दुइ छाउरा रहेछन् र नाम रहेछ चीम्के र पीडंके। चीम्केले जे गरे पनी टोके पनी चाटे पनी मालीक लाइ खुब मन पर्ने रहेछ तर पीडंकेले चाही नजीक आइ पुच्छर हल्लाए पनी मालीकलाइ रीस उठ्ने रहेछ ।बीचरा पींके लाइ यो कुरा कीन हुन्छ ? थाहा हुदो रहेनछ ।एक दीन मालीकले चींके लाइ बोकी सुमसुम्याउदा चींकेले टोकी दीएछ र मालीकले भनेछन् “ हेर चींकेका दॉत कती तीखा छन् यस्ले हाम्रो घरमा चोर छीर्न दीने छैन।
बीचरा पींके यो सब देखेर मालीकको माया पाउन खुट्टामा चाट्न पुगेछ ।मालीकले हेर्दा पींके देखेछन्। अब रैबीज लाग्ने भयो भन्दै रीसले आगो भै मालीकले पींके लाइ एक लात दीएर झ्याल बाट तल फाली दीएछन् जॉहा पींकेको करडं भॉचीएछ र एउटा कुनामा चीत्त दुखाइ उ कैयौ दीन रोइ रहेछ ।
यो कथा भनी मैले मन्त्री तीर हेरेर भने “मंन्त्री ज्यु प्रहरीमा पनी हामी आफ्ना आइजीपीको नजरमा चींके र पीडंके दुइ थरी का छौ ।आइजीपी साब ले मन पराउने चीम्के हरु सुगम ठाउमा छन् र मन नपराइएका म जस्ता पीके हरु मावोबादी क्षत्रमा छौ । हामी पीके भनेर प्रहरी मुख्यालए बाटै यतातीर फलीएका हौ र हामी बाट यो मर्ने मार्ने र युद्ध लड्ने काम हुन सक्तैन। यॉहा त बुद्धीमान चींके हरु चाहीन्छ ।हामी पीके हरुलाइ तत्काल अन्यत्र हटाइ आइजीपी साबका चींके हरुलाइ यस क्षत्रमा खटाउने काम होस् कीनकी हामी पींके हरु बाट यो लडाइ लडीदैन। हाम्रो लडाइ लड्ने मनोबल नै छैन।”
आइजीपी खरेल साब रीसाउनु स्वभाबीकै थीयो र मलाइ त्यस्को पर्बाह पनी थीएन।तर त्यस दीन मैले आइजीपी र मंन्त्री ज्यु हरुलाइ स्पष्ट भनेको थीएं की मावोबादी युद्धमा खरेल साबले आफ्ना बेस्ट भनेका अफीसर खटाउनु पर्दथ्यो ।कीताबमा ४० लाख लीइएका र योज्ञ भनीएका हरु लाइ खटाउनु पर्दथ्यो ।खरेल साबको यो गल्ती र अब्यबसाइकताको कीम्मत राज संस्था ब्यबस्था , देस र संगठनले नराम्ररी चुकायो ।इतीहासमा नया अफीसर हरुले खरेल साबका पालामा भएका देस र संगठनको क्षती गहीरो गरी अध्यन गर्नु पर्दछ ।सतहमा बुझेका र प्रेपोगॉण्डामा बीश्वास राख्ने अफीसर हरुले यो गहीरो कुरा बुझ्न पनी सक्तैनन्
तर त्यस खरेल साब कालका नया पुस्ताले बुझ्नु पर्ने क्षतीयुक्त कुरा हरु धेरै धेरै छन् ।इ कुरा हरु खरेल साबका पुस्तकमा पढ्न पाइन्न।म जस्ता शाक्षी हरु बाट पनी ज्यादै थोरै मात्र जान्न सकीन्छ ।
बीचरा त्यस बेलाका हामी जस्ता पींके हरुको दएनीए अबस्था !संझदा आफै माथी दया लाग्दछ ।हामी लाइ त बीरामी हुदा प्रहरी अस्पताल आउन पनी दीइन्थेन। हामी जस्ता पींके हरुलाइ,प्रहरीमा जागीर खान कठीन थीए ती दीन हरु।
